G├ťNL├ť─×├ťM

Her g├╝n yeni d├╝┼č├╝ncelerle uyan─▒yorum ve bunlar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ buraya aktar─▒yorum.

  • Ki┼čisel G├╝nl├╝─č├╝m
  • Teknoloji G├╝nl├╝─č├╝m
  • Dini G├╝nl├╝─č├╝m
  • Siyasi G├╝nl├╝─č├╝m
  • Kur'an-─▒ Kerim'de ─░zafiyet Teorisi

    "Gökten yere i┼čleri çekip çevirir. Sonra sizin saymakta oldu─čunuz bin y─▒la denk bir günde/dönemde O’na yükselirler." (32:5)
      
    "Melekler ve Ruh, süresi elli bin y─▒l olan bir günde/dönemde O’na yükselirler." (70:4)

    Tarih boyunca zaman─▒n gerek Evren’de, gerekse mümkün olabilecek her ortamda her varl─▒k için ayn─▒ ┼čekilde i┼čledi─či tahmin edilmi┼čtir. Bunu göz önünde bulundurdu─čumuzda Kuran’─▒n yukar─▒daki ayetlerinin insan zihni için ne kadar köklü bir anlay─▒┼č de─či┼čikli─či getirdi─či ortadad─▒r. Kuran, de─či┼čik durumlarda “gün” kavram─▒n─▒n de─či┼čece─čini, “bir günün” elli bin y─▒la e┼čit olabilece─čini söylemi┼čtir. Yüzlerce y─▒l muhtemelen “Acaba böyle bir ┼čey nas─▒l olabilir?” itirazlar─▒yla kar┼č─▒la┼čm─▒┼č olan bu ayetlerin, asl─▒nda ne kadar önemli gerçeklere i┼čaret etti─či son yüzy─▒lda anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

    Einstein’─▒n en me┼čhur ke┼čfi “─░zafiyet Teorisi”dir. Fizikle ciddi bir ┼čekilde ilgilenmeyen birçok ki┼či hâlâ bu teorinin ne demek istedi─čini anlayabilmi┼č de─čildir. Oysa Kuran ancak bu teoriyle 20. Yüzy─▒lda anla┼č─▒labilen gerçeklere 1400 y─▒l önce i┼čaret etmektedir. Einstein, izafiyet ile ilgili aç─▒klamalar─▒n─▒ “Özel ─░zafiyet Teorisi” ve “Genel ─░zafiyet Teorisi” diye iki çal─▒┼čmada toplam─▒┼čt─▒r. ─░zafiyet Teorisine’ne göre ─▒┼č─▒k h─▒z─▒na yak─▒n bir h─▒zla hareket eden bir araca binen kimse için zaman daha yava┼č akmaktad─▒r. Dünya’daki bir ki┼či için 100 gün geçti─činde, ─▒┼č─▒k h─▒z─▒na yak─▒n hareket eden ki┼či için 50 gün geçmektedir. Bu bulgu “Özel ─░zafiyet Teorisi”nin en ilginç sonucudur. Evren’de h─▒z artt─▒kça zaman daha yava┼č geçmektedir. Demek ki zaman ayn─▒ Kuran’─▒n i┼čaret etti─či gibi izafi bir kavramd─▒r. De─či┼čik ortamlarda, de─či┼čik yerlerde, de─či┼čik h─▒zlarda saatler farkl─▒ i┼člemektedir.

    “Genel ─░zafiyet Teorisi” ise zaman─▒n izafili─či konusunda çekim alanlar─▒n─▒ ele almakta ve zaman─▒n büyük çekim alanlar─▒nda daha yava┼č geçti─čini göstermektedir. Demek ki Güne┼č’in üzerinde bir ki┼činin yürümesi mümkün olsa bu ki┼činin saati de, biyolojik yap─▒s─▒ da, atomlar─▒n─▒n düzeyindeki hareketlerin hepsi de yava┼člayacakt─▒r. Yap─▒lan birçok deney de bu bulgular─▒ do─črulamaktad─▒r. Örne─čin böyle bir deneyi ─░ngiliz Ulusal Fizik Enstitüsü yapm─▒┼čt─▒r. Ara┼čt─▒rmac─▒ John Laverty zaman─▒ mükemmele yak─▒n bir ┼čekilde do─čru gösteren (300 bin y─▒lda sadece 1 saniye hata yapan) iki saati senkronize etti. Saatlerden biri Londra’daki laboratuvarda tutuldu, di─čeri ise Londra’dan Çin’e gidip gelen bir uça─ča kondu. Uçak yüksekten uçtu─ču için, Dünya’daki çekim gücünden daha dü┼čük bir çekimde hareket etmektedir. Yani zaman─▒n uçakta daha h─▒zl─▒ geçmesi beklenmektedir.(Genel ─░zafiyet Teorisi’ne göre). Yeryüzündeki bir ki┼čiyle, uçaktaki ki┼činin maruz kald─▒klar─▒ çekim farkl─▒l─▒klar─▒ asl─▒nda çok ufakt─▒r. Bu çok ufak fark ancak bu kadar hassas bir saatle tespit edilebilirdi. Nitekim uçaktaki saatin saniyenin 55 milyarda biri kadar h─▒zl─▒ hareket etti─či tespit edildi. Böylece zaman─▒n izafili─či deneysel olarak da onaylanm─▒┼č oluyordu. Oysa zaman hakk─▒ndaki genel önyarg─▒ya göre iki saatin aras─▒nda hiçbir fark─▒n olmamas─▒ gerekirdi. Bu tip deneyler, Kuran’─▒n zaman hakk─▒ndaki ┼čartlanm─▒┼čl─▒klar─▒ k─▒r─▒c─▒ ifadelerini desteklemektedir.

    KURAN’DA GÜN KEL─░MES─░N─░N KULLANILI┼× TARZI

    Secde Suresi’nin 5. ve Mearic Suresi’nin 4. ayetleri hem zaman─▒n izafili─čine i┼čaret etmekte, hem de “yevm” kelimesinin anlam─▒n─▒n do─čru anla┼č─▒lmas─▒n─▒ sa─člamaktad─▒r. Arapça “yevm” kelimesi “gün” olarak çevrildi─či gibi, ayn─▒ zamanda “dönem” olarak da çevrilebilmektedir. Yani Arapça “yevm” deyince sadece 24 saatlik gündüz ve geceden olu┼čan bir dönem olan “gün” anla┼č─▒lmaz, ayn─▒ zamanda genel anlamda “dönem” de “yevm” kelimesiyle kastedilmi┼č olabilir. Söz konusu iki ayette bir “yevm”in bin senelik bir “yevm”e veya elli bin senelik bir “yevm”e e┼čit olabildi─činin söylenmesi bunun bir delilidir. Bu aç─▒klaman─▒n iyi anla┼č─▒lmas─▒ Evren’in ve yeryüzünün alt─▒ “yevm”de yarat─▒ld─▒─č─▒n─▒ söyleyen Kuran ayetlerinin do─čru bir ┼čekilde anla┼č─▒lmas─▒n─▒ sa─člar. (Bak─▒n 7-Araf Suresi 54, 11-Hud Suresi 7, 10-Yunus Suresi 3, 25-Furkan Suresi 59, 32-Secde Suresi 4, 57-Hadid Suresi 4). Alt─▒ “yevm”de yarat─▒lmadan bahsedilen ayetlerde alt─▒ “dönem”de yarat─▒lmadan bahsedildi─čini anlamak gerekir.

    Böylece Kuran’─▒n “yevm” kelimesini kullan─▒┼č tarz─▒ Yahudilerin ve H─▒ristiyanlar─▒n da alt─▒ günde yarat─▒lmadan neyi anlamalar─▒ gerekti─čini aç─▒klamakta, onlar─▒n da anlay─▒┼člar─▒na katk─▒da bulunmaktad─▒r. Uzay fizi─čindeki tüm bulgular, Evren’in ve Dünyam─▒z’─▒n ayr─▒ devirlerden, a┼čamalardan geçip yarat─▒ld─▒─č─▒n─▒ ortaya koymaktad─▒rlar. Gaz bulutlar─▒ndan galaksilere, Dünyam─▒z’da ilk Atmosfer’in olu┼čumundan, sular─▒n, madenlerin olu┼čumuna kadar hep de─či┼čik a┼čamalar, de─či┼čik dönemler geçmi┼čtir. Bu noktada Evren’in farkl─▒ “dönemler”den geçip yarat─▒ld─▒─č─▒n─▒n söylenmesi de Kuran’─▒n bir mucizesidir. Bu dönemlerin nas─▒l alt─▒ döneme bölünüp incelenebilece─čini ba┼čka bir yaz─▒m─▒za b─▒rak─▒yoruz. Fakat Evren’in ayr─▒ dönemlerden geçip olu┼čtu─ču hiç kimsenin itiraz edemedi─či bir gerçektir.

    Eski M─▒s─▒r, Çin, Hint uygarl─▒klar─▒n─▒n Evren hakk─▒ndaki görü┼člerini inceleyelim. Kimisi Evren’i kaplumba─čalar─▒n s─▒rt─▒na oturtmu┼č, kimisi Evren sonsuzdan beri varm─▒┼č gibi aç─▒klamalarda bulunmu┼čtur. Tüm bu uygarl─▒klardan hiçbiri Evren’in de─či┼čik devirlerden geçip olu┼čtu─ču gibi önemli bir noktan─▒n alt─▒n─▒ çizmemi┼člerdir. Kuran böylece önemli bir noktaya i┼čaret etmekte ve Yahudilerin, H─▒ristiyanlar─▒n “gün” kavram─▒n─▒ do─čru yorumlamalar─▒na yard─▒mc─▒ olmaktad─▒r. (─░branice “gün” anlam─▒ndaki ayn─▒ yap─▒ya sahip “yowm” kelimesinin de “dönem” anlam─▒n─▒ ta┼č─▒d─▒─č─▒n─▒ söyleyen Yahudi ve H─▒ristiyan teologlar olmu┼čtur). Ayr─▒ca Kuran’da; Yahudilerin, “Allah alt─▒ günde Evren’i ve yeryüzünü yaratt─▒, yedinci günde ise dinlendi.” iddias─▒ düzeltilmekte ve Allah için yorgunlu─čun söz konusu olmad─▒─č─▒n─▒ söylenmektedir:

    Andolsun Evren’i, yeryüzünü ve ikisinin aras─▒nda bulunanlar─▒ alt─▒ dönemde/günde (yevm) yaratt─▒k, hiçbir yorgunluk da duymad─▒k. (50:38)

    Zaman─▒n izafili─činin anla┼č─▒lmas─▒ Kuran’─▒n aç─▒klamalar─▒n─▒n daha iyi anla┼č─▒lmas─▒na katk─▒da bulunabilir. Örne─čin Kuran’da insanlar─▒n yeniden diriltildiklerinde Dünya’da çok k─▒sa bir süre kald─▒klar─▒n─▒ zannedecekleri söylenmektedir. Zaman─▒n izafili─či anla┼č─▒ld─▒ktan sonra Kuran’─▒n bu izah─▒ da, “ölüler k─▒yamete kadar ne yapacaklar” sorusunun cevab─▒ da anla┼č─▒labilmektedir. Dünya’daki zaman─▒ her ┼čartta tek geçerli mutlak zaman olarak gören zihniyetin bu sorular─▒, zaman─▒n izafili─činin anla┼č─▒lmas─▒yla cevab─▒n─▒ bulmaktad─▒r. Ölen bir insan Dünya’daki zaman boyutuna ba─č─▒ml─▒ olmad─▒─č─▒ için kendisinden sonra geçen binlerce y─▒l onun için bir gün hükmünde bile var olmamaktad─▒r.

    Onlar─▒ toplayaca─č─▒ gün sanki sadece birbirleriyle tan─▒┼čacaklar─▒ gündüzün bir saati kalm─▒┼člar gibi gelir… (10:45)

    Dedi ki “Yeryüzünde kaç y─▒l kald─▒n─▒z?” (23:112)
    Dediler ki “Bir gün veya bir günün biraz─▒ kadar kald─▒k, sayanlara sor.” (23:113)

    HANG─░M─░Z M─░LYARLARCA YIL BEKLEY─░P SIKILDI?

    Evren’in yarat─▒lmas─▒ndan insan─▒n yarat─▒lmas─▒na kadar neden on dört milyar y─▒l kadar zaman geçti─či de zaman─▒n izafili─činin anla┼č─▒lmas─▒yla anla┼č─▒l─▒r. Bamba┼čka bir pozisyonda on dört milyar y─▒l, bir dakika olarak, belki daha da k─▒sa olarak alg─▒lanabilir. Bu sürenin uzunlu─ču bizim Dünya’daki mevcut alg─▒m─▒z ve pozisyonumuza göredir. Evren’in ilk yarat─▒l─▒┼č─▒ndan ┼ču ana kadar on dört milyar y─▒l kadar zaman geçmi┼č oldu─ču bilimsel verilerle desteklenmektedir. Aran─▒zda hiç on dört milyar y─▒l bekleyip de s─▒k─▒lm─▒┼č olan var m─▒? ─░┼čte nas─▒l on dört milyar y─▒l önceden geçmi┼č olmas─▒na ra─čmen, ┼ču anda bu süreyi beklemekten kendini s─▒k─▒lm─▒┼č gibi hisseden yoksa, ayn─▒ ┼čekilde öldükten sonra yeniden yarat─▒l─▒┼ča kadar bekleyip de s─▒k─▒lan olmaz. Zaman─▒n izafili─činin anla┼č─▒lmas─▒, anla┼č─▒lmas─▒ zor kabul edilen birçok sorunun çözümünü mümkün k─▒lmaktad─▒r. ─░zafiyet teorisi zaman─▒n izafili─či gibi uzunluklar─▒n da izafi oldu─čunu ortaya koymaktad─▒rlar. Buna göre Evren’in büyüklü─čü bize göredir. Ayr─▒ bir h─▒zda, ayr─▒ bir alg─▒ ┼čeklinde Evren’in büyüklü─čü daha de─či┼čik ┼čekilde alg─▒lanabilir. Buna göre uzay─▒n büyüklü─čüne ve de dünyan─▒n küçüklü─čüne bak─▒p da, bu izafiyete tabi ölçülerden dünyan─▒n önemsizli─čine dair bir argüman üretmek mümkün de─čildir.

    ─░MKAN DEL─░L─░

    Farabi, ─░bni Sina, Fahreddin Razi, Teftazani, Curcani gibi ünlü birçok müslüman dü┼čünür imkan delilini Allah’─▒n varl─▒─č─▒n─▒n kan─▒tlanmas─▒nda kullanm─▒┼člard─▒r. Bu delilde mümkün olan varl─▒klar─▒n kendi kendine var olamayacaklar─▒n─▒n, bunlar─▒n zorunlu bir varl─▒─ča muhtaç oldu─čunun üzerinde durulur. Bu Evren ve canl─▒lar gibi varl─▒klar “Mümkünül-vücud”, Allah ise “Vacibul Vücud” (zorunlu varl─▒k) olarak de─čerlendirilir. Mümkün varl─▒klar─▒n varl─▒─č─▒, bir sebebe ba─čl─▒d─▒r, bu varl─▒klar─▒n varl─▒─č─▒ da, yoklu─ču da imkan dahilindedir. Mümkün varl─▒klar─▒n yoklu─čunu dü┼čünmek bir çeli┼čki do─čurmaz. Oysa Zorunlu Varl─▒k için durum tamamen farkl─▒d─▒r. Varl─▒─č─▒ zorunlu olan Allah’─▒n yoklu─ču dü┼čünülemez, bu dü┼čünüldü mü aç─▒k bir çeli┼čki ortaya ç─▒kar. H─▒ristiyan aleminde ise Leibniz gibi filozoflar imkan delilini benzer ┼čekilde savunmu┼člard─▒r. Leibniz “yeter sebep ilkesini” merkeze alarak aç─▒klamalar─▒n─▒ yapar: “Evren mümkün varl─▒klardan meydana gelmi┼čtir, Evren’in kendisi de mümkündür. Tüm sebepleri sonsuza dek geri de götürsek (ki bu imkans─▒zd─▒r) bu yine Evren’i aç─▒klamaz. Evren yine mümkündür ve Evren kendi d─▒┼č─▒nda bulunan “Yeterli bir Sebebe” muhtaçt─▒r. O halde Evren’i ancak Evren d─▒┼č─▒nda “Zorunlu Bir Varl─▒k” yaratabilir.”

    Evren’in geçmi┼činin sonsuz olamayaca─č─▒n─▒, Even’in bir ba┼člang─▒c─▒ olmas─▒ gerekti─čini, ba┼člang─▒c─▒ olan─▒n kendi d─▒┼č─▒nda bir sebebe ihtiyaç duydu─čunu, bu sebebin ise Allah oldu─čunu Kindi ve Gazali gibi ─░slam kelamc─▒ ve filozoflar─▒ savunmu┼čtur. Bat─▒ felsefesinde bu yakla┼č─▒m “Kalam Cosmological Argument” ismiyle gündemdedir. Bu yakla┼č─▒m─▒ çok k─▒sa bir özetle ┼čöyle aktarabiliriz: Sebeplerin sonsuza dek geriye gitti─čini söylemek “Sonsuz geçtikten sonra biz var olduk” demektir. Oysa sonsuz, sonu olmad─▒─č─▒ için geçilemeyen demektir, e─čer bir sebep zinciri geçmi┼čse bu onun sonlu olmas─▒ demektir. Bir sebep zinciri geçip de, biz bugün varsak, bu bir “─░lk Sebep’in” varl─▒─č─▒n─▒n ispat─▒d─▒r. ─░lk Sebep’in varl─▒─č─▒n─▒ kavran─▒lmaz bulanlar olabilir. Fakat sonsuz sebep imkans─▒zd─▒r, imkans─▒z olan ve kavran─▒lmaz olan farkl─▒d─▒r. Örne─čin bir Uzay meki─činin yap─▒s─▒ bizim için kavran─▒lmaz olabilir. Fakat Uzay meki─činin varl─▒─č─▒n─▒ inkâr edemeyiz. Oysa be┼č say─▒s─▒n─▒n on say─▒s─▒ndan büyük olmas─▒ imkans─▒zd─▒r. ─░mkans─▒z olan hiçbir zaman gerçekle┼čmez. Aksi imkans─▒z oldu─čuna göre [sonsuz sebebin geçip bu noktaya gelmemiz], ilk sebebin varl─▒─č─▒ [kavran─▒lmaz kabul edenler olsa da] zorunludur.

    Bizim önerimiz son as─▒rda bulunan bilimsel bilgilerin de katk─▒s─▒yla ─░bni Sina’dan Leibniz’e birçok dü┼čünürün kulland─▒─č─▒ bu yakla┼č─▒m─▒n yeni bilimsel verilerin katk─▒s─▒yla zenginle┼čtirilerek yeniden formüle edilmesidir. ─░zafiyet Teorisi ile ilgili bulgular da bu amaç için kullan─▒labilir. Zaman─▒n varl─▒─č─▒n─▒n ancak zaman─▒n yarat─▒lmas─▒n─▒n aç─▒klanmas─▒yla yeterli bir aç─▒klamaya kavu┼čturulabilece─či, zaman ve zihin aras─▒ndaki uyumun ancak zaman ve zihin d─▒┼č─▒ bir ayarlay─▒c─▒ ile mümkün olabilece─či, zaman─▒n da mümkün bir varl─▒k olup Zorunlu, Mutlak bir Yarat─▒c─▒ya gereksinimi oldu─ču “imkan delili”nin aç─▒klamalar─▒yla birle┼čtirilip kullan─▒l─▒rsa kanaatimizce felsefi argümanlar elde edilecektir.

    "Size delillerini gösteriyor. Art─▒k Allah’─▒n delillerinden hangisini inkar ediyorsunuz." (40:81)

    2014-12-04